پرونده مهر برای نخبگان؛
۳ سال دوندگی برای حکم هیأت علمی به نام نخبه به کام سفارش شده ها!
به گزارش بیو بگ، پژوهشگر پسادکتری و برگزیده بنیاد ملی نخبگان، می گوید با وجود رای قانونی و ردیف استخدامی طرح جهت، سه سال است در انتظار صدور حکم هیأت علمی مانده است.
به گزارش بیو بگ به نقل از مهر، در ادامه پرونده ویژه نخبگان و در سومین گفتگو به سراغ پژوهشگر، مخترعی و دانش آموخته برتر رشته کشاورزی رفته ایم که با کارنامه ای درخشان از اختراعات، مقالات بین المللی و محصولات دانش بنیان، سال هاست در پیچ وخم دیوان سالاری جذب هیات علمی و مقاومت بدنه دانشگاهی معطل مانده است.
دکتر منصوره جوزای، پژوهشگر پسادکتری دانشگاه فردوسی مشهد و برگزیده بنیاد ملی نخبگان، نخبه ای است که به رغم دریافت ردیف استخدامی از راه طرح «جهت» و کسب آرای قانونی از مراجع عالی نظارتی، سه سال تمام میان راهروهای وزارت علوم و مقاومت دانشگاه ها در رفت وآمد بوده است.
او در این گفتگو بی پرده از رنج «رقیب انگارانه» بودن نگاه برخی گروههای آموزشی به نخبگان، حاشیه نشینی تعمدی محققان پرکار و تبعیض هایی می گوید که یک نخبه علمی را به ستوه آورده است؛ روایتی تلخ از داستان جذب، که با وجود داشتن مصوبات قطعی، هنوز به صدور حکم استخدامی منتهی نشده است.
این نخبه ایرانی ضمن تشریح موفقیتهای کاربردی خود از تولید کودهای ارگانیک محرک رشد تا فناوری بومی تصفیه هوای کلان شهرها با نانومغناطیس، از زخم کهنه ای سخن می گوید که امروز انگیزه نخبگان را نشانه گرفته است؛ جایی که به قول او، رزومه های علمی قوی به جای استقبال، مایه ترس و رقیب انگاری در بعضی دانشگاه ها می شود.
در ادامه مشروح این گفتگو را می خوانید.
منصوره جوزای دانش آموخته مقطع دکتری و پژوهشگر پسادکتری دانشگاه فردوسی مشهد، پیرامون نحوه تعامل و ورود خود به جامعه نخبگانی در گفتگو با خبرنگار مهر گفت: من از برگزیدگان بنیاد ملی نخبگان هستم و در واقع تمام جوایز و تسهیلات درنظر گرفته شده در دوره های مختلف را کسب کرده ام؛ به صورتی که از دوره دکتری تا زمان دانش آموختگی، هیچ جایزه ای نبوده که مشمول آن نشده باشم. در طول این سال ها در طرح های شاخص بنیاد همچون طرح شهید بابایی، طرح شهید چمران، طرح دانا و طرح جهت (جذب نخبگان در هیات علمی دانشگاه ها و دستگاه های اجرایی) شرکت کرده و در تمامی آنها پذیرفته شده ام. با این وجود، با وجود این که موفق شدم ردیف استخدامی طرح «جهت» را دریافت کنم، متاسفانه دانشگاه ها حمایتی از این پروسه به عمل نیاوردند.
ترجیح رابطه بر ضابطه؛ مقاومت دانشگاه در مقابل جذب استاد نخبه
این پژوهشگر برگزیده کشوری در تشریح موانع پیش آمده در راه جذب خود اشاره کرد: زمانیکه ردیف استخدامی طرح جهت را دریافت کردم، به دانشگاهی که فراخوان جذب اعلام نموده بود مراجعه کردم؛ اما در کمال تعجب به من صراحتاً گفتند «ما استاد نخبه نمی خواهیم، بلکه استادی می خواهیم که از مسیر معمول وزارتخانه معرفی شود». متاسفانه در پروسه بررسی پرونده با غرض ورزی آشکار مواجه شدم؛ در حالی که من حائز جایزه برتر کشوری (تندیس طلایی رشته باغبانی) بودم، نفر اول آزمون ها به شمار می رفتم، چندین اختراع ثبت شده داشتم، کارآفرین برتر بودم و حتی در سالهای گذشته از جانب ریاست جمهوری بعنوان بانوی نمونه کشور برگزیده شده بودم، هیچ تمایزی برای این سوابق قائل نشدند.
وی اضافه کرد: در کمال ناباوری، فردی را که خواهر یکی از اساتید همان دانشگاه بود و تنها با دو مقاله علمی-پژوهشی فارسی و معدلی بسیار پایین تر در فراخوان شرکت کرده بود، بعنوان نفر اول اعلام نمودند و نام مرا در رتبه پنجم قرار دادند! بعد از مشاهده این بی عدالتی، موضوع را از راه وزارت علوم پیگیری کردم و با بنیاد ملی نخبگان نیز در بین گذاشتم. در آن برهه، موضوع را با دکتر خدایگان مطرح کردم و ایشان مستقیماً با دانشگاه مقصد تماس گرفتند و تاکید کردند که از ظرفیت نخبگان حمایت شود؛ چونکه ایشان یک نخبه معمولی نیست بلکه برگزیده جوایز ملی است. اما پاسخ مسئولان دانشگاه این بود که «ما نیروی بومی ضعیف خودمان را به یک نخبه از دانشگاه دیگر ترجیح می دهیم.
دوندگی در راهروهای وزارت علوم و اتلاف توان علمی پژوهشگر
جوزای ضمن اشاره به پروسه طولانی و فرساینده پیگیری های حقوقی و اداری خود تصریح کرد: پرونده به هیات داوری وزارت علوم ارجاع داده شد و من به مدت دو سال مدام درگیر این پرونده بودم؛ بگونه ای که تقریبا هر دو هفته یک دفعه مجبور بودم به تهران و ساختمان وزارت علوم مراجعه کنم. این روند فرسایشی در عمل مرا از نظر زمانی و تمرکز روی پژوهش به نقطه زیر صفر رساند؛ در حالیکه این زمان پرارزش می توانست صرف توسعه پروژه های فناورانه و کارهای تحقیقاتی برای کشور شود.
وی افزود: سر انجام با بررسیهای دقیق وزارت علوم و داوری دانشگاه ثالث، حقانیت من اثبات شد و با ۳۳ امتیاز بیشتر از رقیب، رسما بعنوان نفر اول فراخوان جذب معرفی شدم. هرچند ترجیح می دهم نامی از آن دانشگاه نبرم تا حساسیتی ایجاد نشود، اما اتفاقات بعدی به مراتب تلخ تر بود؛ مسئولان دانشگاه که سه سال پیش با ادعای این که «ما تنها یک نیرو می خواهیم و استاد نخبه نمی پذیریم» مرا در رتبه پنجم قرار داده بودند، این دفعه اعلام نمودند که ظرفیت جذب دو نفر را دارند! به این ترتیب، بدون هماهنگی و کسب رضایت من، ردیف نخبگی طرح جهت مرا برای خودم فعال کردند و ردیف معمول وزارتخانه را به همان فرد مورد نظر خودشان اختصاص دادند تا هر دو نفر جذب شوند. دردناک است که دانشگاه از ردیف نخبگی نیز در جهت رسیدن به مقاصد درون سازمانی خود بهره برداری نمود.
کارنامه ای با ۴ ثبت اختراع، ۲ محصول دانش بنیان و موفقیتهای تحریمی در کشاورزی
دانش آموخته برتر رشته کشاورزی ضمن اشاره به پیشینه تحصیلی و موفقیتهای پژوهشی خود در مقاطع مختلف دانشگاهی توضیح داد: من دوره کارشناسی را در دانشگاه صنعتی شاهرود، کارشناسی ارشد را در دانشگاه فردوسی مشهد و مقطع دکتری تخصصی را در دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان پشت سر گذاشتم و دوره پسادکتری (پست داک) خویش را نیز در دانشگاه فردوسی مشهد گذراندم. در تمام این سال ها پژوهش هایم به تولید فناوری ختم شده است؛ حاصل دوره دکتری من ۳ ثبت اختراع و از دوره پسادکتری نیز تابحال ۱ ثبت اختراع و ۲ محصول دانش بنیان است.
وی اضافه کرد: طی دو یا سه سالی که درگیر موانع جذب هیات علمی بودم و استخدامم به تعویق افتاد، زمان را از دست ندادم و یک هسته فناور در مرکز رشد راه اندازی کردم که امروز محصولات آن وارد بازار شده است. ما موفق شدیم برند اختصاصی کودهای بیولوژیک را به ثبت برسانیم؛ همچون دو کود ارگانیک محرک رشد به شکل مایع و جامد که مورد تأیید مراکز دانشگاهی قرار گرفته است. تمرکز ما روی محصولات استراتژیک استان خراسان نظیر زعفران، پسته و انگور بوده است. در حوزه زعفران توانستیم با این دستاوردها تأییدیه کنترل کیفی آزمایشگاهی را دریافت نماییم و مؤلفه های پرارزش زعفران (کروسین) را از عدد ۲۲۰ به ۲۹۰ ارتقا دهیم؛ به صورتی که حالا دانشکده داروسازی درحال بررسی نتایج آن در زمینه داروها و درمان سرطان است. در این راه پارک علم و فناوری خراسان و بنیاد ملی نخبگان حمایت های ارزشمند ای داشتند.
خروجی دوره پسادکتری؛ مهار آلودگی هوای کلان شهرها با فناوری دیوارهای سبز پایدار
جوزای در رابطه با دیگر موفقیتهای علمی خود در دوره پسادکتری و کاربرد آنها در معضلات ملی اشاره کرد: یکی از ارزشمندترین خروجی های دوره پسادکتری من، طراحی سامانه های نوین تصفیه هوا با استفاده از سازه های سبز عمودی است. از سال ۱۳۹۶ به شکل تخصصی روی دیوارهای سبز پایدار کار کردم و موفق شدیم این فناوری را در کشور به ثبت برسانیم. در دوره ارشد روی طرح های جانبی با اساتید همکاری داشتم و در دوره دکتری سامانه بازچرخانی آب در بیمارستان ها را با استفاده از گیاهان نرس و سویه های زیستی به ثبت اختراع رساندم.
وی تصریح کرد: در دوره پسادکتری با ارتقاء همین سازه های سبز، سیستمی را برای تصفیه هوا و جذب ذرات معلق PM۱۰ و PM۲.۵ که عامل اصلی آلودگی هوای کلان شهرها و تعطیلی مکرر مدارس و ادارات هستند، ابداع کردیم. این سیستم با به کارگیری فناوری نانومغناطیس عمل می کند که خوشبختانه در کمتر از یک سال، علاوه بر ثبت اختراع، به انتشار دو مقاله تراز اول بین المللی (Q۱) منتهی شد.
ریشه های ماندن در وطن؛ درختان ریشه دار و پایدار بر جای خود می مانند
این پژوهشگر و مخترع جوان در جواب این پرسش که آیا با عنایت به دستاوردها فرصت مهاجرت برای او فراهم بوده است، اظهار داشت: بله، بطور قطع شرایط مهاجرت برای من وجود داشت، اما شخصاً هیچ تمایلی به مهاجرت ندارم. من هفت سال است که در دانشگاه های استان خراسان همچون دانشگاه تربت حیدریه به شکل حق التدریس به آموزش دانشجویان مشغولم و همیشه به آنها نیز تاکید می کنم که باید با چالش ها رو به رو شد و در مقابل سختی ها ایستادگی کرد. این موانع هستند که انسان را قوی تر و بزرگ تر می کنند.
وی تاکید کرد: محصولات فناورانه من درست در دل همین دو سه سال دشوار و با حمایت های پایه ای بنیاد شکل گرفت؛ اگر دوره پسادکتری نبود، شاید امروز دستگاه تصفیه هوا هم وجود نداشت. باور قلبی من این است که در هنگام طوفان و حوادث در جنگل، حیوانات فرار می کنند اما درختان ریشه دار و پایدار بر جای خود می مانند و ایستادگی می کنند. ما نیز باید درختانی با ریشه های عمیق در خاک وطن باشیم و دست در دست هم مشکلات را در داخل کشور برطرف نماییم.
جوزای در مورد وضعیت بهره مندی از تسهیلات مسکن نخبگان گفت: برای دریافت تسهیلات مسکن بنیاد ملی نخبگان درخواست خویش را ثبت کرده ام و موافقت اولیه آن نیز صادر شده است؛ اما هنوز به مرحله دریافت غائی و انعقاد قرارداد نرسیده ام و پیگیری ها جهت استفاده از این تسهیلات در جریان است.
هراس از نخبگان مستقل و «توصیه به نصف کردن رزومه!»
عضو بنیاد ملی نخبگان در بیان انتظارات و مطالبات جدی خود از دولت و ارکان آموزش عالی اظهار داشت: نخبگان ماهیتی پژوهشگر، جستجوگر و نقاد دارند و طبعاً نمی توانند در هر ساختاری فقط شنونده و بله قربان گو باشند؛ چونکه ایده های تحول آفرین دارند. متاسفانه همین روحیه بهمراه رزومه علمی سنگین، سبب ایجاد هراس در بعضی بدنه های سنتی دانشگاهی می شود. از رساله دکتری من تا به امروز ۲۴ خروجی علمی شامل مقالات، ثبت اختراع و محصولات فناورانه حاصل شده است، اما کار به جایی رسیده که در کمال تعجب به من سفارش می کنند «اگر جایی برای مصاحبه رفتی، نصف رزومه ات را پنهان کن!»
وی با اظهار تأسف از این فضا اظهار داشت: برخی دانشگاه ها موفقیت را فقط با چند مقاله مقایسه می کنند و می پرسند چه طور یک نفر این تعداد موفقیت دارد؛ در حالیکه پژوهش برای من عشق و زیست واقعی است، نه انجام وظیفه الزامی. انتظار روشن ما از دولت این است که مانع تحقیر و بی احترامی به نخبگان در فرآیندهای جذب شوند. برای من به هیچ عنوان قابل هضم نیست که یک نخبه با سبدی پر از افتخارات ملی ناچار باشد سه سال مداوم در راه وزارت علوم رفت وآمد کند، در حالیکه می شد این توان را در تعامل با استانداری ها و حل معضلات صنعتی و اجرایی استان به کار گرفت.
جوزای اضافه کرد: بنیاد ملی نخبگان در ابعاد پژوهشی و مالی حمایت های مؤثری دارد؛ به صورتی که حدود ۹۰ درصد هزینه های آزمایشگاهی رساله دکتری و طرح های پژوهشی مرا تقبل کرد و در طرح شهید بابایی پشتیبان ما بود، اما واقعیت این است که نخبگی در جامعه دانشگاهی ما خریدار ندارد. کار به جایی رسیده که برخی به من طعنه می زنند «قوی بودن به کار پژوهشی نیست!» و من حالا ناچارم بخشی از مقالات تراز اول (Q۱) و کارهای جدیدم را ابراز نکنم تا مبادا حساسیت های بازدارنده بیشتری مقابل من ایجاد شود.
بلاتکلیفی سه ساله؛ آرای قانونی وزارت علوم در انتظار امضای حکم دانشگاه
این مخترع و استاد دانشگاه در انتها با تشریح آخرین وضعیت پرونده استخدامی خود و اظهار امیدواری برای حل این گره فرساینده تاکید کرد: درحال حاضر من هم دارای ردیف استخدامی مصوب طرح «جهت» هستم و هم با رای مثبت وزارت علوم، ابلاغیه ماده ۲۱ و ماده ۱۵ را دریافت کرده ام و حتی از جانب شورایعالی انقلاب فرهنگی نیز رای قانونی و مصوب دارم؛ اما گروه آموزشی دانشگاه بازهم از پذیرش این مورد استنکاف می ورزد و اعلام می کند همان فرد مورد نظر خودمان را می خواهیم. مدیریت دانشگاه درحال پیگیری است، اما واقعیت میدانی این است که از سال ۱۴۰۲ تاکنون، با گذشت سه سال کامل از عمرم، هنوز هیچ حکم استخدامی برای من صادر نشده و بازهم در وضعیت بلاتکلیفی به سر می برم؛ وضعیتی فرساینده که امیدوارم با رسیدگی مسئولان وزارت علوم و دولت برای همیشه سامان پیدا کند.
بطور خلاصه، در حوزه زعفران توانستیم با این دستاوردها تأییدیه کنترل کیفی آزمایشگاهی را دریافت نماییم و مؤلفه های پرارزش زعفران (کروسین) را از عدد ۲۲۰ به ۲۹۰ ارتقا دهیم؛ به صورتی که حالا دانشکده داروسازی در حال بررسی نتایج آن در زمینه داروها و درمان سرطان است. این پژوهشگر و مخترع جوان در جواب این پرسش که آیا با توجه به دستاوردها فرصت مهاجرت برای او فراهم بوده است، عنوان کرد: بله، به طور قطع شرایط مهاجرت برای من وجود داشت، اما شخصاً هیچ علاقه ای به مهاجرت ندارم. این موانع هستند که انسان را قوی تر و بزرگ تر می کنند.
این مطلب بیوبگ را می پسندید؟
(1)
(0)
تازه ترین مطالب مرتبط بیوبگ
نظرات بینندگان در مورد این مطلب