بارندگی شهابی برساوشی اواخر مرداد در ایران
به گزارش بیو بگ، سخنگوی کمیته آماتوری انجمن نجوم ایران اظهار داشت: در شب های منتهی به ۲۱ تا ۲۳ مرداد، ما شاهد می باشیم که تعداد شهاب های برساوشی در آسمان شب به اوج خود می رسد.
کاظم کوکرم مدرس نجوم و سخنگوی کمیته آماتوری انجمن نجوم ایران در گفتگو با خبرنگار مهر، به تشریح جزییات علمی و عملی رصد یکی از هیجان انگیزترین پدیده های آسمان شب در سالجاری پرداخت و اظهار داشت: رویداد مهم نجومی که در ایام آینده پیش رو داریم، به اوج رسیدن بارندگی شهابی «بِرساوشی» است. این پدیده جذاب در شب های بیست و یکم تا بیست و سوم مرداد ماه امسال به اوج خود می رسد. به استناد داده های پایگاه بین المللی شهاب (IMO)، زمان دقیق و پیش بینی شده برای اوج این بارش، از بامدادان ۲۲ مرداد تا بامدادان ۲۳ مرداد خواهد بود.
برخورد زمین با بازمانده های دنباله دار «سوئیفت تاتل»
سخنگوی کمیته آماتوری انجمن نجوم ایران در مورد منشاء این پدیده اظهار نمود: بارندگی شهابی برساوشی از ۲۶ تیرماه تا ۲ شهریورماه هر سال فعال است. در این بازه زمانی، سیاره ما در راه گردش سالانه خود به دور خورشید، با ذرات به جامانده از دنباله دار «سوئیفت تاتل» برخورد می کند. این دنباله دار در حین گردش به دور خورشید، ذرات غباری را از خود آزاد می کند که این ذرات در مدار آن باقی می مانند. ذرات مذکور نیز همزمان با دنباله دار، به دور خورشید درحال گردش هستند. در این بازه زمانی یعنی از ۲۶ تیر تا ۲ شهریور، زمین از دل این ذرات به جامانده در مدار عبور می کند.
وی اضافه کرد: در شب های منتهی به ۲۱ تا ۲۳ مرداد، ما شاهد می باشیم که تعداد شهاب های برساوشی در آسمان شب به اوج خود می رسد و ما این بازه را به عنوان اوج بارندگی شهابی اعلام می نماییم. ساعت دقیق این اوج برای ناظران در ایران، حوالی ساعت ۱۸ و ۲۳ دقیقه روز پنجشنبه ۲۲ مرداد پیش بینی شده است.
چرا بعد از نیمه شب بهترین زمان برای رصد است؟
کوکرم در ادامه به تبیین شرایط مناسب جهت مشاهده این رویداد پرداخت و اظهار داشت: ساعت اعلام شده برای اوج بارندگی به این معنا نیست که ما فقط در همان ساعت می توانیم بارندگی شهابی را به خوبی ببینیم؛ چونکه در آن زمان، اولاً هنوز خورشید در ایران غروب نکرده است و در ثانی، صورت فلکی برساوش (که از دید ناظر زمینی این طور چنین پیداست که شهاب های این بارندگی از سمت آن در آسمان مانند تیر شلیک می شوند) حوالی نیمه شب و بعد از آن طلوع می کند. بنابراین، زمان مناسب برای دیدن شهاب های بارندگی برساوشی، علی الاصول پس از نیمه شب و در ساعات بامدادی شب های پیش رو است.
وی افزود: در مجموع، در تمام شب هایی که از حال تا بیست و دوم و بیست و سوم مرداد در پیش داریم، هر شب بعد از نیمه شب تعداد شهاب های قابل توجهی را در آسمان مشاهده خواهیم کرد؛ به صورتی که شاید در یک ساعت بالاتر از ۵ شهاب قابل دیدن باشد. هرچه به شب اوج بارندگی نزدیک تر شویم، تعداد این شهاب ها افزایش خواهد یافت، تا جایی که انتظار داریم در بامدادان ۲۲ و ۲۳ مرداد بتوانیم در یک آسمان تاریک، در هر ساعت بالاتر از ۵۰ تا ۶۰ شهاب را مشاهده نماییم.
آلودگی نوری؛ مانع اصلی رصد شهاب ها در شهرها
این مدرس نجوم با تأکید بر عدم امکان رصد مناسب این پدیده در محیط های شهری توضیح داد: بسیاری از مردم می پرسند که آیا ما در داخل شهرها هم می توانیم این پدیده را ببینیم؟ پاسخ به این پرسش منفی است. به علت آلودگی نوری بالا، آلودگی هوا و بسته بودن افق بواسطه وجود ساختمان ها، کوه ها و درختان مختلف که مانع دیدن بخش زیادی از آسمان می شوند، امکان رصد با کیفیت در شهر وجود ندارد. بدین سبب برای دیدن شهاب های بارندگی برساوشی، حتما باید به خارج از شهر و جاهایی سفر کرد که آسمان پر ستاره و میزان آلودگی نوری در کمترین حد ممکن باشد. تنها در این صورت است که میتوان انتظار داشت در بامدادان ۲۲ و ۲۳ مرداد در هر ساعت بالاتر از ۵۰ شهاب را رصد کرد.
وی به تشریح اصطلاح علمی «نرخ ساعتی سرسویی» (ZHR) پرداخت و اظهار داشت: در پیش بینی های نجومی عنوان می شود که نرخ ساعتی سرسویی یا ZHR برای این بارندگی شهابی حدود ۱۰۰ است. خیلی از مردم گمان می کنند که این عدد به مفهوم مشاهده حتمیِ ۱۰۰ شهاب در هر ساعت است؛ اما این اتفاق تنها در صورتی رخ می دهد که آسمان شما بطورکامل تاریک و بدون هیچ گونه آلودگی نوری باشد، کانون بارندگی یعنی صورت فلکی برساوش دقیقاً در بالای سر (وسط آسمان) قرار گیرد و شما بتوانید تمام پهنه آسمان را بصورت هم زمان، بدون غبار و در شرایطی بطورکامل ایده آل رصد کنید.
به گفته وی از آنجائیکه در این فصل از سال در ایران، صورت فلکی برساوش تازه حوالی نیمه شب طلوع می کند و معمولا مقداری آلودگی نوری و پوشیدگی افق وجود دارد، این عدد ۱۰۰ در عمل محقق نخواهد شد. انتظار واقع بینانه ما اینست که چیزی بالاتر از ۵۰ شهاب در ساعت را رصد نماییم که طیف آنها از شهاب های بسیار کم نور تا شهاب های خیلی پرنور (که به آنها آذرگوی می گوییم) را شامل می شود.
پرهیز از تصورات اغراق آمیز درباره ی «باران شهابی»
کوکرم در ادامه به اصلاح یک باور رایج پرداخت و خاطرنشان کرد: هم وطنان ما نباید تصور کنند که وقتی می گوییم بارندگی شهابی رخ می دهد، مقرر است در هر ساعت صدها شهاب را در آسمان ببینند. در واقع میتوان گفت به صورت میانگین در زمان اوج، در هر دقیقه یک شهاب امکان دارد عبور کند که آن هم شاید کم نور باشد یا پشت سر ناظر واقع شده و دیده نشود. در شب های نزدیک به اوج نیز نرخ عبور شهاب ها در هر ساعت امکان دارد حدود ۱۵ تا ۲۰ شهاب باشد؛ یعنی حدودا هر چهار تا پنج دقیقه یک شهاب عبور خواهدنمود. این توضیحات را از این بابت ارایه می کنم تا تبلیغاتی که پیرامون بارندگی شهابی صورت می گیرد و انتظاری که کلمه "بارش" بوجود می آورد (که گویی بارانی از شهاب روان است)، موجب سوءتفاهم نشود؛ خصوصاً در شهرها که به علت آلودگی نوری شدید، امکان دارد در طول یک ساعت رصد مداوم، تنها یک یا دو شهاب را بصورت بطورکامل تصادفی و شانس مشاهده کنید.
وی در جواب موقعیت جغرافیایی مناسب برای رصد این پدیده اظهار داشت: بسیاری می پرسند که این پدیده از کدام مناطق زمین بهتر دیده می شود؛ باید گفت این رویداد در کل سیاره زمین در بازه زمانی ۲۶ تیر تا ۲ شهریور رخ می دهد و محدود به منطقه جغرافیایی خاصی نیست. موضوع مهم تنها اینست که اولاً نور ماه در آسمان نباشد تا آلودگی نوری ایجاد نکند و ثانیاً از منابع آلودگی نوری شهری (مانند نور لامپ منازل و خیابان ها که رو به آسمان می روند) فاصله بگیریم. در این صورت میتوان بارندگی شهابی را به خوبی مشاهده کرد.
ویژگی خاص و بی نظیر بارندگی شهابی برساوشی امسال
سخنگوی کمیته آماتوری انجمن نجوم ایران با اشاره به شرایط استثنایی رصد در سالجاری اظهار نمود: امسال بارندگی شهابی برساوشی یک خاصیت خیلی خاص دارد؛ زمان اوج این بارندگی یعنی بامدادان ۲۲ و ۲۳ مرداد با روزهای پایانی ماه قمری (اواخر ماه صفر) همزمان شده است. به همین دلیل، ما در زمان اوج بارندگی هیچ گونه نور ماهی در آسمان نخواهیم داشت. در خیلی از سال ها پیش می آید که زمان اوج بارندگی با ماه کامل (بدر) همزمان می شود و نور شدید ماه موجب می شود رصد شهاب های کم نور را از دست بدهیم و تنها چند شهاب پرنور در طول یک ساعت خودنمایی کنند؛ اما امسال این شانس بزرگ را داریم که آسمان بطورکامل تاریک و بدون ماه خواهد بود.
وی اضافه کرد: خوشبختانه این موقعیت بی نظیر با تعطیلات پایان ماه صفر نیز همزمان شده است؛ روز چهارشنبه تعطیل رسمی است، روز پنجشنبه خیلی از مشاغل، مدارس و دانشگاه ها تعطیل هستند و در فصل تابستان قرار داریم. بنابراین ما با یک تعطیلات سه روزه مواجه هستیم که با اوج بارندگی شهابی برساوشی در وضعیت آسمان بدون ماه همزمان شده است. این اتفاق به ندرت رخ می دهد و پدیده ای نیست که بگوییم هر سال به آسانی تکرار می شود.
دعوت از دوست داران جهت شرکت در تورهای رصدی ایمن و معتبر
کوکرم در آخر با دعوت از عموم مردم برای تماشای این پدیده منحصربه فرد اظهار داشت: امسال یک شرایط بطورکامل خاص برای رصد مهیاست؛ بدین سبب از تمامی دوست داران به نجوم دعوت می نماییم این فرصت بی نظیر را از دست ندهند و حتما از قبل برای دیدن این پدیده برنامه ریزی کنند. خوشبختانه اینروزها آژانس های گردشگری و مراکز آموزش نجوم مختلفی در تمام کشور، درحال برنامه ریزی و برگزاری سفرهای گروهی به خارج از شهر و مناطق امن رصدی هستند.
وی در نهایت سفارش کرد: از دوست داران دعوت می نماییم در صورت تمایل به تماشای این بارش، با یکی از این مراکز معتبر که دارای مجوز رسمی و کارشناسان زبده هستند همراه شوند؛ کارشناسانی که تلسکوپ به همراه دارند و توضیحات علمی مناسب را ارایه می دهند تا از این طریق، سفری ایمن و تجربه ای به یادماندنی از دیدن بارندگی شهابی برساوشی امسال برای خود رقم بزنند.
بطور خلاصه، پاسخ به این پرسش منفی است. وی به تشریح اصطلاح علمی نرخ ساعتی سرسویی (ZHR) پرداخت و گفت: در پیش بینی های نجومی عنوان می شود که نرخ ساعتی سرسویی یا ZHR برای این بارش شهابی حدود ۱۰۰ است. وی در جواب موقعیت جغرافیایی مناسب برای رصد این پدیده گفت: بسیاری می پرسند که این پدیده از کدام مناطق زمین بهتر دیده می شود؛ باید گفت این رویداد در کل سیاره زمین در بازه زمانی ۲۶ تیر تا ۲ شهریور رخ می دهد و محدود به منطقه جغرافیایی خاصی نیست.
منبع: بیو بگ
این مطلب بیوبگ را می پسندید؟
(1)
(0)
تازه ترین مطالب مرتبط بیوبگ
نظرات بینندگان در مورد این مطلب